صنعت برق؛ نوری در تاریکی تاریخ

از ۱۰ اردیبهشت به‌عنوان روز ملی صنعت برق یاد می‌شود. نخستین نیروگاه خصوصی برق شهری در سال ۱۲۸۴ ه.ش از سوی حاج حسین مهدوی (امین‌الضرب) توسط مهندسی به نام حیدر عمواغلی در شهر تهران راه‌اندازی شد. او نخستین کسی بود که با دریافت یک امتیازنامه معتبر اقدام به تاسیس کارخانه برق شهری در ایران کرد. این نیروگاه در ۲۴ ساعت فقط ۶ ساعت برق ۲۲۰ ولت تک‌فاز و ۳۸۰ ولت سه فاز متناوب مشترکین آن زمان را تامین می‌کرد. چنان که از امتیازنامه حاج امین‌الضرب برمی‌آید در این امتیازنامه برپایی کارخانه‌های برق، آجرسازی و نجاری یکجا به وی واگذار شده بود. همچنین از حدود سال ۱۳۰۳ ه.ش بخش‌های خصوصی دیگری از جمله کارخانه‌های آرد، ریسندگی، نساجی و برخی شهرداری‌ها، در شهرهای مختلف ایران نسبت به راه‌اندازی مولدهای کوچکی از نوع دیزل و توربین بخار برای تامین بخشی از برق روشنایی مناطق شهری اقدام کردند. نخستین نیروگاه برق دولتی نیز به قدرت ۶۴۰۰ کیلووات از نوع بخار، در سال ۱۳۱۶ ه.ش توسط بلدیه تهران در شمال شرقی بیرون دروازه دوشان‌تپه (میدان شهدای فعلی) راه‌اندازی شد.