شوک نرخ ارز به قیمت‌های پایه

 بازار جهانی نفت خام در آخرین روز معاملاتی با نوسانات قابل‌توجهی همراه بود. معاملات آتی نفت خام برنت که در مقاطعی تحت‌تاثیر کاهش ریسک‌های ژئوپلیتیک خاورمیانه بیش از ۰.۵درصد افزایش یافته و به نزدیکی ۶۸ دلار در هر بشکه رسیده بود، در مجموع همچنان در مسیر ثبت اولین کاهش هفتگی خود طی هفت هفته اخیر قرار دارد. این روند کاهشی بیش از هر چیز ناشی از بهبود فضای دیپلماتیک و کاهش نگرانی‌ها نسبت به اختلال عرضه در یکی از مهم‌ترین مناطق تولیدکننده نفت جهان است. آغاز مذاکرات هسته‌ای میان ایران و ایالات‌متحده در عمان، نقش مهمی در کاهش ریسک‌های کوتاه‌مدت عرضه ایفا کرده است. خاورمیانه حدود یک‌سوم تولید نفت خام جهان را به خود اختصاص می‌دهد و هرگونه تنش در این منطقه به‌سرعت در قیمت‌های جهانی منعکس می‌شود. کاهش حساسیت بازار به سناریوهای تشدید تنش، باعث افت پرمیوم ریسک در قیمت نفت شده است. موضوعی که در کنار انتظارات مربوط به مازاد عرضه در ماه‌های پایانی سال، فشار نزولی بر قیمت‌ها وارد کرده است.

در همین حال، عربستان سعودی با ارسال سیگنال‌هایی از وفور عرضه، قیمت فروش رسمی نفت خام شاخص خود به بازار آسیا را به پایین‌ترین سطح از اواخر سال ۲۰۲۰ کاهش داد. محدود بودن دامنه این کاهش نشان می‌دهد که ریاض همچنان به پایداری تقاضای جهانی امیدوار است و از کاهش شدید قیمت‌ها پرهیز دارد. ثبات نسبی و تمایل نزولی قیمت نفت، به‌طور مستقیم بر قیمت‌های پایه محصولات پتروشیمی اثرگذار است. کاهش قیمت خوراک‌های نفت‌پایه مانند نفتا و LPG می‌تواند منجر به افت یا تثبیت قیمت جهانی محصولاتی نظیر پلی‌اتیلن، پلی‌پروپیلن، متانول و آروماتیک‌ها شود. در صورت تداوم فضای دیپلماتیک مثبت و تقویت انتظارات مازاد عرضه نفت، فشار کاهشی بر قیمت‌های پایه پتروشیمی در بازارهای آسیایی و اروپایی افزایش خواهد یافت، هرچند سطح تقاضای فصلی و وضعیت اقتصاد جهانی می‌تواند شدت این اثر را تعدیل کند.

ورق محصولات پتروشیمی برگشت

قیمت‌های پایه محصولات پتروشیمی در روز ۱۹ بهمن‌ماه ۱۴۰۴ در حالی افزایشی اعلام شد که قیمت‌های پایه طی سه هفته نخست اردیبهشت‌ماه سال جاری روندی کاهشی را تجربه کرده بودند، اما پس از آن به مسیر افزایشی بازگشتند. از سوی دیگر، نرخ دلار مبادله‌ای که به‌مدت ۴۷ هفته متوالی در مسیر صعودی قرار داشت، از هفته سوم اردیبهشت‌ماه وارد فاز نزولی شد و در هفته نخست خردادماه تنها حدود ۰.۰۲ درصد افزایش را ثبت کرد. با این حال، پس از این مقطع، نرخ دلار مبادله‌ای بار دیگر روند صعودی خود را ادامه داد. این در شرایطی است که در هفته دوم بهمن‌ماه امسال، روند نرخ ارز توافقی تغییر جهت داد و کاهشی شد. نرخ ارز توافقی موثر در قیمت‌های پایه در روز ۱۹ ماه جاری در حالی اعلام شد که جهش ۶ درصدی داشت و بر همین اساس، قیمت‌های پایه به‌صورت یکپارچه افزایشی اعلام شدند. به‌عبارت بهتر قیمت دلار توافقی از ۱۲۴ هزار و ۴۲۴ تومان در روز ۱۲ بهمن‌ماه به ۱۳۱ هزار و ۸۲۶ تومان در روز ۱۹ بهمن‌ماه افزایش یافت.

به‌عبارت بهتر افزایش ۱۰۰ درصدی قیمت‌های پایه محصولات پتروشیمی تحت‌تاثیر وضعیت بازار جهانی و جهش نرخ ارز توافقی رقم خورد. بررسی قیمت پایه محصولات پلیمری اعلام‌ شده در هفته منتهی به ۲۴ بهمن‌ماه نشان می‌دهد که ۱۰۰ درصد از گروه‌های کالایی با رشد قیمت همراه بودند و در این بین PVC-E۶۸۳۴ با ۹ ‌درصد رشد معادل هشت هزار و ۴۲۹ تومان به قیمت ۱۰۰ هزار و ۶۵۱ تومان رسید و به عنوان نخستین محصول افزایشی در گروه پلیمر معرفی شد. استایرن بوتادین رابر روشن ۱۵۰۲ با ۸.۹ ‌درصد رشد قیمت پایه در رتبه دوم جدول افزایشی‌ها قرار گرفت. در گروه کالایی شیمیایی‌‌‌ها نیز ۱۰۰درصد از گروه‌‌‌ها با افزایش قیمت پایه همراه بودند. ایزوبوتانول در هفته منتهی به ۲۴ بهمن‌ماه امسال با ۹ ‌درصد رشد به عنوان اولین گروه کالایی شیمیایی‌ معرفی شد و در روز ۱۹ بهمن‌ماه قیمت پایه این محصول ۸۸ ‌هزار و ۲۹۰ تومان به‌ازای هر کیلوگرم اعلام شد. در این گروه دواتیل هگزانول در رده دوم افزایشی‌ها قرار گرفت و از این رو با ۸ درصد رشد در جایگاه دوم قرار گرفت. افزایش قیمت ۱۰۰ درصدی محصولات شیمیایی نیز تحت‌تاثیر روند صعودی قیمت‌ها در بازار جهانی و جهش ۶ درصدی نرخ ارز توافقی رقم خورده است.

رونق معاملات در تالار پتروشیمی‌ها

بررسی تالار پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی در بورس کالای ایران در بازه زمانی ۱۱ تا ۱۷ بهمن‌ماه امسال نشان می‌دهد  در این بازار ۱۲۴ هزار و ۸۵۶ تن انواع محصول پلیمری عرضه شد که با استقبال ۱۴۶ هزار و ۶۶۴ تنی مواجه شد و در پایان هفته ۱۰۶ هزار و ۹۴ تن از این محصول مورد معامله قرار گرفت. مقایسه بازار فیزیکی در بازه زمانی مورد بررسی با هفته پیش از آن نشان می‌دهد که میزان عرضه و حجم معاملات محصولات پلیمری به‌ترتیب ۲.۴ درصد کاهش و ۷ درصد افزایش داشته است و این در حالی رقم خورده که میانگین قیمت پایه پلیمری‌ها افزایشی بوده است. در بازار فیزیکی محصولات شیمیایی نیز در هفته دوم معاملاتی بهمن‌ماه ۴۴ هزار و ۵۵۴ تن محصول شیمیایی عرضه شد که با تقاضای ۴۱ هزار و ۵۰۲ تنی روبه‌رو شد و در نهایت ۳۵هزار و ۶۹۲ تن از این نوع محصولات به‌فروش رسید. مقایسه تالار فیزیکی شیمیایی‌ها در بازه زمانی ۱۱ تا ۱۷ بهمن‌ماه با هفته پیش از آن نشان می‌دهد که حجم عرضه و معاملات این محصولات به‌ترتیب ۰.۴ درصد و ۶.۵ درصد افزایش را به ثبت رسانده‌اند و این در حالی رقم خورده که میانگین قیمت پایه شیمیایی‌ها نیز با رشد همراه بوده است.