شاخصکل کانال ۴میلیون واحد را پس گرفت؛
بورس میان بیم و امید مذاکراتی
در بورس دوشنبه چه گذشت؟
بازار سهام در سومین روز کاری هفته چهرهای متفاوت به خود گرفت و تمامی شاخصهای بورسی در محدوده مثبت قرار گرفتند. شاخص کل که در پایان معاملات چهارشنبه گذشته کانال ۴میلیون واحدی را از دست داده بود، در معاملات دیروز با رشدی ۲.۳۵ درصد بار دیگر به این سطح مهم بازگشت؛ سطحی که از منظر روانی و تحلیلی برای فعالان بازار اهمیت ویژهای دارد. همزمان شاخص هموزن نیز با افزایش حدود یکونیم درصدی توانست جایگاه خود را در محدوده یکمیلیون واحد تثبیت کند؛ موضوعی که نشان میدهد رشد بازار تنها محدود به چند نماد بزرگ نبوده و طیف گستردهتری از سهام در این حرکت صعودی مشارکت داشتهاند.
در سوی دیگر بازار، شاخص هموزن طی روزهای گذشته توانست سطح یکمیلیون واحدی را حفظ کند و نشانهای از مقاومت نسبی سهمهای کوچکتر و متوسط ارائه دهد. این نماگر در دادوستدهای روز دوشنبه با افزایش نزدیک به ۱.۵ درصد، در محدوده حدود یک میلیون و ۱۸ هزار واحد متوقف شد؛ موضوعی که بیانگر توزیع متعادلتر تقاضا در مقایسه با دورههای قبلی است. حفظ این سطح از منظر روانی برای سهامداران خرد اهمیت زیادی دارد و میتواند به تقویت اعتماد عمومی کمک کند.
در حال حاضر فاصله شاخص کل با شاخص هموزن به حدود چهار برابر رسیده که در قیاس با الگوهای تاریخی بازار رقم قابلتوجهی به شمار میرود و از شکاف بازدهی میان نمادهای بزرگ و کوچک حکایت دارد. بر همین اساس، برخی تحلیلگرها بر این باورند که در صورت تداوم شرایط باثبات و کاهش فشارهای بیرونی، این امکان وجود دارد که در روزهای پیشرو بخشی از عقبماندگی سهام کوچکتر جبران شود و تعادل بیشتری میان لیدرهای شاخصساز و سایر نمادها شکل بگیرد.
در سوی دیگر جریان نقدینگی، رفتار سرمایهگذاران حقیقی نیز تغییر محسوسی را ثبت کرد. پس از هشت روز متوالی خروج پول خرد از بورس، دیروز شاهد بازگشت این گروه از معاملهگران به چرخه دادوستدها بودیم و بر اساس محاسبات «دنیای اقتصاد» در مجموع بیش از هزار و ۵۴۳میلیارد تومان سرمایه حقیقی وارد بازار شد؛ رقمی که اگرچه نشانهای امیدوارکننده برای تقویت تقاضاست، اما هنوز با سطوح پررونقتر ماههای گذشته فاصله دارد. ارزش معاملات خرد همچنان در مقایسه با اواسط دیماه پایینتر است و این مساله نشان میدهد بخشی از فعالان بازار همچنان با احتیاط عمل میکنند.
ارزش معاملات خرد نیز با کاهش ۲۹ درصدی نسبت به روز یکشنبه ۱۲ هزار و ۱۳۸میلیارد تومان بود. عددی که در مقایسه با روزهای پررونق اواخر دیماه فاصله محسوسی دارد. تداوم این وضعیت میتواند کار شاخص کل را برای تثبیت در محدوده ۴میلیون واحد دشوار کند، چرا که بدون افزایش حجم و ارزش معاملات، قدرت تقاضا برای حفظ سطوح حمایتی محدود خواهد بود. همین احتیاط در رفتار معاملهگران نیز نشان میدهد بخشی از سرمایهگذاران هنوز برای فشردن دکمه خرید مردد هستند و ترجیح میدهند با اطمینان بیشتری وارد موقعیتهای جدید شوند.
از طرف دیگر در صندوقهای طلا شاهد ریزش سنگینی بودیم و در جریان معاملات روز گذشته سفارشات فروش تا جایی پیش رفت که به تشکیل صفهای سنگین فروش منجر شد. این موضوع رفتار سهامداران را در خصوص قیمت انس طلا در بازار جهانی از یک سو و کاهش ریسکهای سیستماتیک در داخل از سوی دیگر قابل تحلیل میسازد.
برآیند این تحولات حاکی از آن است که بورس تهران به محدودهای از تعادل نسبی نزدیک شده و از شدت هیجانات فروش کاسته شده است؛ با این حال تداوم این وضعیت و تبدیل آن به یک روند پایدار، بیش از هر چیز به متغیرهای بیرونی و کاهش ریسکهای سیاسی و ابهامات کلان وابسته است. در واقع هرچند بازگشت شاخصها و ورود پول حقیقی میتواند سیگنال مثبتی برای معاملهگران باشد، اما بدون بهبود فضای اطمینان و ثبات در متغیرهای اثرگذار، این تعادل میتواند شکننده و کوتاهمدت باقی بماند.
در مقابل، خروج قابلتوجه منابع از صندوقهای درآمد ثابت و همچنین ETFهای مبتنی بر طلا میتواند به منزله جابهجایی تدریجی نقدینگی به سمت سهام تفسیر شود؛ اتفاقی که در صورت تداوم، ظرفیت آن را دارد که در کوتاهمدت به نفع بورس تهران عمل کند. افت قیمت طلای جهانی در کنار ارزندگی نسبی بخش مهمی از نمادهای بورسی نیز زمینهای فراهم کرده که بازار سهام دوباره در کانون توجه قرار گیرد. با این حال، مسیر آتی بورس همچنان تا حد زیادی به متغیرهای سیاسی و تحولات منطقهای گره خورده و همین عامل موجب میشود نگاه فعالان بازار همچنان با احتیاط و ملاحظه همراه باشد.
بازار سهام در انتظار تعیینتکلیف مذاکرات
حسن حسیننیا، تحلیلگر بازار سرمایه گفت: «شاخص کل بازار سرمایه در روز شنبه با افت همراه بود، اما در روزهای یکشنبه و دوشنبه توانست با رشد، معاملات خود را به پایان برساند. ارزش معاملات در روزهای شنبه و دوشنبه در محدوده ۱۲ هزار میلیارد تومان قرار داشت، ولی در روز یکشنبه وضعیت بهمراتب بهتری را شاهد بودیم و ارزش معاملات به حدود ۱۷هزار میلیارد تومان رسید.
وی ادامه داد: «بهطور کلی میتوان ریشه نوسانات بازار را در ریسکهای سیستماتیک دانست؛ ریسکهایی که همچنان پابرجا هستند. سایه جنگ در منطقه همچنان وجود دارد و همین موضوع موجب افزایش هیجانات در بازار میشود. با توجه به افت سنگینی که شاخص و شاخصهای قیمتی سهام در روزهای گذشته تجربه کردند و همچنین بازگشت شاخص کل به زیر سطح ۴میلیون واحد، شاهد شکلگیری حمایتهای نسبی در بازار بودیم و مجددا افزایش نسبی تقاضا را مشاهده کردیم.»
حسیننیا عنوان کرد: «در هفتههای گذشته نیز عملا صندوقهای توسعه و تثبیت بازار و همچنین صندوقهای نهادی در راستای حمایت از بازار اقدام به خریدهای گسترده کردند. این موضوع تا حدودی شناوری سهامی را که احتمال میرفت برای فروش عرضه شود کنترل کرد و در نتیجه فشار و هیجان فروش در بازار تا حدی کاهش یافت. از سوی دیگر، در روزهای اخیر بحثهایی پیرامون مذاکرات میان ایران و آمریکا مطرح شده که همین مساله باعث شده بخشی از فعالان بازار انتظار داشته باشند بروز هرگونه تنش قابلتوجه در منطقه با تاخیر زمانی همراه باشد. البته همچنان انتظارات مربوط به تنش و ریسکهای سیستماتیک در بازار وجود دارد و هیچ قطعیتی در این زمینه قابل تصور نیست.»
این تحلیلگر معتقد است که با توجه به افتهای گذشته و حمایتهای صورتگرفته، بخشی از فشار فروش کاهش یافته، اما بازار از فاز رشدی و دورهای که تقاضا در آن قابلتوجه بود فاصله گرفته است. او در این باره گفت: «در کنار این عوامل، بازارهای جهانی نیز دچار نوسانات شدید شدهاند؛ در حوزه کامودیتیها از طلا و نقره گرفته تا فلزات معدنی نظیر مس، روی و سنگآهن، همگی با نوسانات و ریزشهای قابلتوجهی مواجه بودهاند که طبیعتا مورد توجه فعالان بازار داخلی نیز قرار دارد.»
وی بیان کرد: «انتظار میرود در روزهای آینده نیز نوسان، سناریوی غالب بازار باشد و فعالان بیش از هر چیز به اخبار سیاسی، جهت و نتیجه مذاکرات و همچنین مواضع و گفتمان مسوولان کشور و ایالات متحده توجه نشان دهند. حتی میتوان گفت در مقطع کنونی، اخبار سیاسی و تنشهای نظامی بیش از تحلیلهای بنیادی سهام مورد توجه قرار گرفته است. در کنار این موارد، اخبار مربوط به صنایع نیز رصد میشود. برای مثال در صنعت خودرو، با توجه به موضوع افزایش نرخ که در سامانه کدال اعلام شده، شرکتها در وضعیت تعلیق و بررسی قرار گرفتهاند و جلساتی برای تعیین تکلیف این موضوع در حال برگزاری است که احتمالا چند روزی به طول خواهد انجامید. برآیند تمامی این عوامل نشان میدهد که بازار در حال حاضر در فاز نوسانی قرار دارد.»
کاهش فشار فروش با سیگنال مذاکره
بهنام علیخانی، تحلیلگر بازار سرمایه گفت: «با توجه به اتفاقاتی که در یک هفته گذشته رقم خورد و تهدیدهایی که مجددا در مورد کشورمان مطرح شد، بسیاری از سهامداران و معاملهگران با توجه به تجربه نامطلوبی که در ماههای خرداد و تیر داشتند، اقدام به فروش سهام خود کردند که این موضوع منجر به افزایش فشار فروش در بازار شد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه شاخص کل رشد خوبی را تجربه کرده بود و بخشی از سهامداران در سود قرار داشتند، تصمیم به شناسایی و سیو سود گرفتند.
وی ادامه داد: «با این حال، هرچه از ابتدای هفته فاصله گرفتیم و به انتهای هفته نزدیک شدیم، صحبتهایی مبنی بر مذاکره میان ایران و آمریکا مطرح شد که همین موضوع موجب کاهش فشار فروش شد. بازار پس از یک اصلاح حدودا ۱۵ درصدی، تقریبا به واسطه عدم وجود محدودیتهای حجمی، مجددا در محدودهای قرار گرفت که برای سرمایهگذاران و بهویژه معاملهگران کوتاهمدت جذاب بود.»
علیخانی افزود: «به همین علت، با بررسی شرایط دیروز بازار و از طرفی نگاهی به قیمت هر اونس طلا در بازار جهانی که در دو، سه روز گذشته موجب خروج پول از صندوقهای طلا شد، میبینیم شرایط بازار سهام و اغلب نمادها نسبت به روزهای گذشته بهتر بود. بازار از یکسو اصلاح مناسبی را پشت سر گذاشته بود، از سوی دیگر رشد دلار در تالار دوم و همچنین کاهش ریسک سیستماتیک موجود در خاورمیانه نیز به بهبود وضعیت کمک کرد.» این تحلیلگر گفت: «در مجموع، شرایط بازار برای روز سهشنبه نیز مساعد خواهد بود، اما باید در نظر داشت که یک روز تعطیلی در پیش است و در مجموع سه روز فاصله زمانی کوتاهی نیست؛ بهویژه در منطقه خاورمیانه که همواره امکان بروز اخبار متعدد وجود دارد. به نظر میرسد برخی سهامداران تمایلی به پذیرش این ریسک نداشته باشند و فروش در چنین شرایطی میتواند منطقی باشد، با این حال بعید میدانم بازار به سمت منفی شدن شدید حرکت کند.»
علیخانی بیان کرد: «اگر در ادامه هفته و با توجه به صحبتهایی که در سطوح بالای کشور درباره مذاکرات مطرح شده، اتفاقات مثبتی رخ دهد، احتمالا در هفته آتی مجددا شاهد سبزپوشی بازار خواهیم بود و سهامداران با درایت و جسارت بیشتری اقدام به خرید سهام خواهند کرد.
