درخواست ایران برای چارچوب مذاکرات

برای مذاکره مشکلی نداریم

وزیر خارجه ایران پس از دیدار با همتای ترکیه‌ای در نشست خبری گفت که آمریکا از طریق واسطه‌های مختلف بارها درخواست مذاکره داشته و ایران برای مذاکره هیچ مشکلی ندارد، اما مذاکره در سایه تهدید نمی‌تواند شکل بگیرد. وی افزود: «حتما باید تهدید را کنار بگذارند و مذاکره عادلانه و منصفانه را در پیش بگیرند. توانمندی دفاعی ایران و موشک‌های ایران نیز هرگز موضوع هیچ مذاکره‌ای نخواهد بود.»

در مقابل، وزیر امور خارجه ترکیه در کنفرانس خبری مشترک با عراقچی در استانبول گفت که صلح و ثبات ایران برای ما مهم است. وزیر خارجه ترکیه در ادامه تصریح کرد: «ازسرگیری مذاکرات هسته‌ای میان ایران و ایالات متحده در فضای سازنده از منظر کاهش تنش‌های منطقه اهمیت حیاتی دارد.» فیدان در ادامه تاکید کرد که ترکیه آمادگی دارد برای حل‌و‌فصل مسالمت‌آمیز مسائل، هرگونه حمایت لازم را ارائه دهد. فیدان بر گفت‌وگوهایش با مقامات آمریکا تاکید کرد و گفت: «پنج‌شنبه با ویتکاف صحبت کردم و به گفت‌وگو با مقامات آمریکایی درباره ایران ادامه خواهیم داد.»فیدان پیش‌تر و روز چهارشنبه در مصاحبه‌ای با شبکه خبری الجزیره تاکید کرد که حمله به ایران اقدام درستی نخواهد بود. فیدان گفت: «تهران آماده مذاکره مجدد است و به واشنگتن توصیه می‌کند که مسائل خود را با ایران گام‌به‌گام حل کند.» وی افزود: «نصیحت من به دوستان آمریکایی: پرونده‌ها را یکی‌یکی با ایرانی‌ها ببندید. با پرونده هسته‌ای شروع کنید، آن را ببندید و آن را به صورت یک بسته نگیرید.»

مقدمات و چارچوب مذاکره شرافتمندانه

عراقچی نیز در این نشست خبری از دعوت فیدان تشکر کرد و مذاکرات با همتای ترکیه‌ای خود درباره مسائل دوجانبه، منطقه‌ای و بین‌المللی را «بسیار خوب و مفید» توصیف کرد و گفت: «از پیشنهادهای آنها برای کمک به دیپلماسی در شرایط پیچیده کنونی تشکر می‌کنیم. در صورتی که لازم باشد، حتما با هم همکاری خواهیم کرد.»

او درباره احتمال گفت‌وگو میان مقامات ایران و آمریکا نیز با اشاره به اینکه هنوز برنامه‌ای برای دیدار ما و آمریکایی‌ها تنظیم نشده است، تاکید کرد: «ما برای مذاکرات منصفانه و عادلانه آماده هستیم اما مقدماتی باید در این خصوص انجام بگیرد؛ در مورد شکل، محل و موضوع گفت‌وگوها. امروز صحبت‌های خوبی در این خصوص با آقای فیدان داشتیم. ما به این مشورت‌ها با دوستان خود در منطقه ادامه می‌دهیم و امیدوارم بتوانیم به‌زودی به یک چارچوب مشخص که بتواند یک مذاکرات شرافتمندانه را تضمین کند، برسیم.»  وزیر خارجه ایران درباره تهدیدهای آمریکا هم گفت: «ایران همان‌طور که برای مذاکره آمادگی دارد، برای جنگ هم آماده است. این بار به دلیل ورود مستقیم آمریکا، شرایط با جنگ گذشته تفاوت زیادی خواهد داشت و متاسفانه ممکن است از محدوده یک جنگ دوجانبه فراتر برود.»

استانبول؛ محل رایزنی‌های مهم

سفر رئیس دستگاه دیپلماسی به استانبول در حالی انجام گرفت که ترکیه طی چند روز اخیر دیپلماسی فعالی را در خصوص مساله ایران و آمریکا دنبال می‌کند؛ همچنان‌که هفته گذشته رجب طیب اردوغان هم با همتای ایرانی و هم با همتای آمریکایی خود به صورت تلفنی گفت‌وگو کرد. سید‌عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، پیش از ظهر روز جمعه در بدو ورود به ترکیه با بیان اینکه «در‌حال‌حاضر مسائل منطقه بسیار جدی است و چالش‌های مهمی وجود دارد»، گفت: «اهدافی که از سوی آمریکا و دیگران مطرح می‌شود، ایجاب می‌کند که مشورت‌های نزدیک‌تری انجام شود، مسائل منطقه مرور و مواضع هماهنگ شود و همچنین درباره راه‌های برخورد با این چالش‌ها و شیوه‌های برون‌رفت از آنها تبادل نظر صورت گیرد.»

همزمان با سفر عراقچی به ترکیه، رؤسای جمهور تهران و آنکارا به صورت تلفنی با هم رایزنی‌هایی داشتند. در این گفت‌وگوی تلفنی، روسای جمهور ایران و ترکیه ضمن تبادل نظر درباره مسائل جاری منطقه، بر ضرورت اتخاذ راهکارهای دیپلماتیک، تعامل‌محور و مبتنی بر گفت‌وگو برای حل‌وفصل مسائل تاکید کردند و خواستار پرهیز از هرگونه اقدامات تحریک‌آمیز، تنش‌زا و جنگ‌افروزانه در منطقه شدند.هم‌راستا با این تماس، سیدعباس عراقچی عصر روز جمعه با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، دیدار و گفت‌وگو کرد. 

وزیر امور خارجه با یادآوری موضع اصولی ایران در بهره‌گیری از دیپلماسی برای تامین منافع ملت ایران و جلوگیری از تشدید تنش‌های منطقه‌ای، از رویکرد مسوولانه ترکیه در رابطه با موضوع هسته‌ای ایران تقدیر و تصریح کرد ایران هیچ‌گاه از مذاکره و گفت‌وگویی که بر احساس احترام متقابل و پذیرش منافع قانونی و نگرانی‌های مشروع ملت ایران باشد رویگردان نبوده است. رئیس‌جمهور ترکیه نیز با اشاره به رایزنی‌های این کشور برای کاهش تنش و بازگشت به مسیر دیپلماسی، تاکید کرد که منطقه تاب تشدید ناامنی ندارد. وی تنها راه‌حل موضوع هسته‌ای ایران را دیپلماسی دانست و آمادگی ترکیه را برای هرگونه مساعی جمیله در این زمینه اعلام کرد.

یک تیر و دو نشان ترامپ

در این بین با وجود اینکه ادعاهای ترامپ درباره مذاکره و جنگ ادامه دارد، بسیاری از کشورهای منطقه و فرامنطقه در حال رایزنی با مقامات جمهوری اسلامی ایران برای جلوگیری از وقوع تنش با واشنگتن هستند. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز جمعه مدعی شد که در حال گفت‌وگو با مقامات ایرانی است. به گزارش ایسنا، ترامپ روز جمعه در گفت‌وگو با خبرنگاران ادعا کرد: «من در روزهای اخیر با ایران در حال مذاکره بوده‌ام و قصد دارم این روند را ادامه دهم.»  رئیس‌جمهور آمریکا بار دیگر با اشاره به تجهیزات نظامی که در راه منطقه هستند، گفت که امیدوار است نیازی به استفاده از آنها نباشد. او بدون اشاره به اقدامات تروریستی اخیر در ایران، مدعی شد که به مقامات ایرانی گفته نباید سلاح هسته‌ای داشته باشند و برخورد خشن با معترضان را هم متوقف کنند. ترامپ در ادامه گفت: «آنها باید کاری انجام دهند.»

شرط ایران برای مذاکره

این ادعاهای ترامپ در حالی مطرح می‌شود که محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهور، روز پنج‌شنبه در سخنانی گفت: «ما برای مذاکره اعلام آمادگی کردیم، اما این بار تضمین می‌خواهیم. آمریکا در میانه دور قبلی مذاکرات که روند خوبی نیز داشت، به جمهوری اسلامی ایران حمله کرد. حال چه تضمینی وجود دارد که این بار چنین کاری نکند؟ اگر اطمینان داشته باشیم که به‌دنبال یک مذاکره واقعی و نه پوششی برای شیطنت بزرگ‌تر هستند، مذاکره می‌کنیم.»

همچنین روز جمعه مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور و شیخ محمد بن زاید آل نهیان، رئیس امارات متحده عربی گفت‌وگوی تلفنی داشتند و در این تماس پزشکیان از حمایت‌ها و مواضع کشورهای اسلامی در قبال جمهوری اسلامی ایران تشکر کرد. رئیس‌جمهوری تاکید کرد که ایران به‌هیچ‌وجه از جنگ استقبال نکرده و نمی‌کند و جنگ را به نفع هیچ طرفی نمی‌داند. رئیس امارات متحده عربی نیز ضمن ابراز خرسندی از گفت‌وگو با پزشکیان، به تلاش‌های دیپلماتیک کشورش برای کاهش تنش‌ها در منطقه اشاره و از رویکرد اصولی ایران در اولویت دادن به دیپلماسی و گفت‌وگو برای حل مسائل و پرهیز از جنگ تمجید کرد. شیخ محمد بن زاید همچنین بر آمادگی امارات متحده عربی برای هرگونه مشارکت و نقش‌آفرینی سازنده در روندهای دیپلماتیک با هدف دستیابی به راهکارهای امنیت‌ساز و کمک به صلح، ثبات و پیشرفت پایدار در منطقه تاکید کرد.

در عین حال انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس امارات، نیز خواستار کاهش تنش در منطقه شد و تاکید کرد کشورهای حوزه خلیج فارس اجازه نخواهند داد از حریم هوایی یا خاک آنها تعرضی به ایران صورت بگیرد. وی خواستار کاهش تنش و دستیابی به راه‌حل سیاسی درباره ایران شد و تاکید کرد منطقه توان تحمل درگیری بیشتر را ندارد.

تلاش‌های فرامنطقه‌ای

در این بین و با قوت گرفتن احتمال تنش در منطقه خاورمیانه، هند نیز فعال شده است و پاوان کاپور، معاون مشاور امنیت ملی هند، در سفری که به تهران داشت با علی لاریجانی، رئیس‌شورای عالی امنیت ملی و علی باقری کنی، معاون امور بین‌الملل شورای عالی امنیت ملی، دیدار و رایزنی کرد.  همزمان عبدالفتاح السیسی، رئیس‌جمهور مصر در جریان بازدید از آکادمی نظامی این کشور گفت: «درباره بحران میان ایران و آمریکا ما تلاش زیادی می‌کنیم تا به مذاکره برای کاهش تشدید تنش دست یابیم. اگر جنگی رخ بدهد پیامدهای بسیار خطرناکی برای منطقه ما خواهد داشت.» از دیگر وزرای خارجه که با عراقچی رایزنی داشت، جیحون بایراموف، وزیر خارجه جمهوری آذربایجان بود که صراحتا تاکید کرد که هیچ حمله‌ای از خاک جمهوری آذربایجان شکل نخواهد گرفت. عراق و روسیه دیگر کشورهایی بودند که از ضرورت کمک به کاهش تنش سخن گفتند.