گزینه مذاکرات گام به گام راهحل است؟
آزمون دیپلماسی میان ایران و آمریکا
وزیر خارجه در سفر به ترکیه و در کنفرانس خبری مشترک با هاکان فیدان، درباره احتمال گفتوگو میان مقامات ایران و آمریکا، با اشاره به اینکه هنوز برنامهای برای دیدار ایرانیها و آمریکاییها تنظیم نشده است، تاکید کرد: «ما برای مذاکرات منصفانه و عادلانه آماده هستیم اما مقدماتی باید در این خصوص انجام بگیرد؛ در مورد شکل، محل و موضوع گفتوگوها. صحبتهای خوبی در این خصوص با فیدان داشتیم. ما به این مشورتها با دوستان خود در منطقه ادامه میدهیم و امیدوارم بتوانیم بهزودی به یک چارچوب مشخص که بتواند یک مذاکرات شرافتمندانه را تضمین کند، برسیم.»
هاکان فیدان نیز پیشتر و روز چهارشنبه گذشته در مصاحبهای با شبکه خبری الجزیره تاکید کرد که حمله به ایران اقدام درستی نخواهد بود. فیدان گفت: «تهران آماده مذاکره مجدد است و به واشنگتن توصیه میکند که مسائل خود را با ایران گامبهگام حل کند.» وی افزود: «نصیحت من به دوستان آمریکایی: پروندهها را یکییکی با ایرانیها ببندید. با پرونده هستهای شروع کنید، آن را ببندید و آن را به صورت یک بسته نگیرید.»
در این باره پل پیلار، یکی از سردبیران نشریه نشنال اینترست و عضو ارشد مرکز تحقیقات امنیتی دانشگاه جورج تاون، در گفتوگو با خبرگزاری تابناک به این پرسش پاسخ داده است. از او پرسیده شده است که دولت ترامپ اعلام کرده که تنها در صورتی با ایران مذاکره خواهد کرد که ایران با غنیسازی صفر، محدود کردن برد موشکهای خود به کمتر از ۵۰۰ کیلومتر، و توقف حمایت از نیروهای نیابتیاش موافقت کند. پیشتر نیز محمدجواد ظریف در مقالهای در فارین افرز نوشته بود که اگر تهران و واشنگتن بتوانند نسخهای بهروزشده از برجام را اجرا کنند، ممکن است بتوانند به مسائل دشوار دیگری مانند امنیت منطقهای، کنترل تسلیحات و مقابله با تروریسم نیز بپردازند؛ یعنی او یک رویکرد گامبهگام را پیشنهاد میکند. آیا فکر میکنید این رویکرد برای ایالات متحده قابل قبول خواهد بود؟
پیلار در پاسخ گفت: «رویکرد گامبهگام به نفع هر دو کشور، ایالات متحده و ایران، است. توافق بر سر چندین مساله بهطور همزمان ذاتا دشوارتر است و ممکن است هرگز یک توافق جامع واحد حاصل نشود. عوامل سیاسی و روانی نیز از رویکرد گامبهگام حمایت میکنند، زیرا توافق بر سر یک موضوع میتواند اعتماد و اطمینان لازم برای پرداختن به مسائل دیگر را ایجاد کند.» وی افزود: «بااینحال، اگرچه بسیاری از استراتژیستهای آمریکایی با من در این زمینه موافقاند، اما آنچه درحالحاضر برای ایالات متحده قابلقبول است، در عمل به این معناست که چه چیزی برای شخص ترامپ قابلقبول خواهد بود.»
از دیگر سو عراقچی طی سفری که به ترکیه داشت و در گفتوگو با شبکه خبری سیانان در مورد مذاکرات احتمالی با آمریکا اظهار کرد که درحالحاضر هیچ مبنای جدی برای مذاکره با واشنگتن وجود ندارد. عراقچی با تاکید بر اینکه برای یک مذاکره واقعی و ثمربخش ابتدا باید فضای تهدید و فشار از بین برود، اظهار کرد که بدون ایجاد زمینه مشترک در مورد محتوا، شکل و قوانین مذاکره، پیشرفتی حاصل نمیشود. وی افزود: «ایران برای حمله احتمالی آمریکا آماده است.» عراقچی با بیان اظهاراتی در مورد نقش سازنده ترکیه، گفت: «هدف مشترک ما با اردوغان، رفاه منطقه است و رئیسجمهور اردوغان گفت که استفاده از دیپلماسی به نفع منطقه است. ترکیه نیز در تلاش برای یافتن راهحلی در منطقه است. ما این تلاش ها را مثبت ارزیابی میکنیم.»
عراقچی اظهار کرد که در جریان سفرش به آنکارا، با رجب طیب اردوغان و هاکان فیدان دیدار و در مورد یافتن راهحلهایی برای مشکلات منطقهای از طریق دیپلماسی تبادلنظر کرده است. رئیس دستگاه دیپلماسی با تاکید بر اینکه همیشه موضع ترکیه نسبت به ایران را سازنده یافته است، گفت: «دیدگاههای ترکیه در مورد ایران همیشه بسیار سازنده بوده است و این برای ما بسیار مهم است. بهویژه در طول جنگ ۱۲روزه بین ایران و رژیم اشغالگر اسرائیل، شاهد رویکرد بسیار سازنده ترکیه بودیم. رئیسجمهور اردوغان گفت «استفاده از دیپلماسی به نفع منطقه است. ترکیه نیز در تلاش برای یافتن راهحلی در منطقه است. ما این تلاشها را مثبت ارزیابی میکنیم.»
سید عباس عراقچی با اشاره به اینکه آمریکا اغلب تلاش میکند از طریق کشورهای ثالث با ایران تماس بگیرد، گفت که ایران آماده دیپلماسی منصفانه و متعادل است. بااینحال، عراقچی با تاکید بر اینکه مذاکرات را نمیتوان از طریق دیکته انجام داد، افزود که بدون احترام متقابل و شرایط برابر، توافق منصفانه امکانپذیر نیست. رئیس دستگاه دیپلماسی ایران افزود: «اگر حملهای صورت گیرد، ما با پاسخی کوبنده، خشن و بسیار قوی پاسخ خواهیم داد.» اما بهرغم همه این تحولات، عراقچی بار دیگر اظهار کرد که اولویت ایران دیپلماسی است و افزود که امیدوارند عقل و گفتوگو پیروز شود.
وزیر امور خارجه ایران در ادامه تاکید کرد که ما ظرفیت دفاع از خود را داریم؛ ما به کسی نیاز نداریم. عراقچی خاطرنشان کرد که سیستمهای دفاعی بیشتر تقویت خواهند شد، اما از ارائه جزئیات خودداری کرد. او به سوالاتی در مورد اینکه آیا ایران از روسیه و چین حمایت نظامی دریافت میکند یا خیر، پاسخ نداد، اما اظهار کرد که ایران گزینههای مختلفی دارد و همه سناریوها در حال بررسی هستند. او تاکید کرد که در داخل ایران در مورد نحوه پاسخ به یک حمله احتمالی کاملا توافق وجود دارد. در مورد مسائل مربوط به حضور ناوشکنهای نیروی دریایی ایالات متحده و افزایش تحرکات نظامی در منطقه که ایران را تهدید میکند، عراقچی گفت که گزارشهای اطلاعاتی از نزدیک رصد میشوند و برای هر احتمالی آمادهسازیهایی انجام میشود.
