اخبار صنعت، معدن و تجارت

تحریم‌های اقتصادی گرچه سال‌ها است، مسیر تجارت خارجی ایران را با محدودیت‌ مواجه کرده است، اما چالش‌های صادراتی کشور صرفا به عوامل بیرونی محدود نمی‌شود. واقعیت آن است که حتی در صورت لغو کامل تحریم‌ها، صرف باز شدن درهای اقتصاد جهانی کافی نخواهد بود. ساختار تجارت خارجی ایران در بخش‌های مختلف با مشکلات درونی مواجه است؛ چالش‌هایی همچون «نبود مزیت رقابتی واقعی»، «ضعف زیرساخت» و «ناکارآمدی سیاستگذاری».

درحالی‌که کشورمان هنوز درگیر پس‌لرزه‌های جنگ تحمیلی رژیم صهیونیستی است، هم‌زمانی و اوج‌گرفتن بحران‌های معروف به ناترازی نگرانی‌ها را تشدید کرده است. فوری‌ترین موضوع، کمبود آب در کشور است که می‌تواند تبعات اجتماعی و امنیتی قابل‌ملاحظه‌ای داشته باشد. به‌رغم خطیر بودن شرایط و لزوم اخذ تصمیمات درست و سریع، تجربه همبستگی ملی در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه نشان داد، می‌توان با تکیه بر ملت به بسیاری از بحران‌ها فائق آمد. اما سوال اصلی این است که مسوولان چه وظایفی در این شرایط خطیر دارد؟

یک مقام مسوول با اشاره به افزایش ۴ هزار مگاواتی ظرفیت تولید نیروگاه‌های حرارتی کشور نسبت به پارسال گفت: در فصل گرم سال جاری نیروگاه‌های حرارتی با آمادگی ۹۸ درصدی در حال بهره‌برداری هستند.

دنیای اقتصاد: رئیس قوه قضائیه اعلام کرد: هر چند تحریم‌های ظالمانه و کم آبی در برخی گرانی‌ها تاثیر دارد اما بعضی گرانی‌ها غیر متعارف است.

مسعود پزشکیان در صدر هیاتی از مقامات مسوول و وزرا در روز شنبه وارد پاکستان شد. در این سفر، سران دو کشور با هدف بازتعریف مناسبات اقتصادی و تجاری، تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و هم‌افزایی در حوزه‌های امنیتی و سیاسی گفت‌وگو کردند. ارتقا سهم مبادلات تجاری میان ایران و پاکستان یکی از موضوعات موردبحث در جریان این سفر بود. همکاری‌های اقتصادی و تجاری در قالب تفاهم‌نامه‌های دو یا چندجانبه به ویژه در زمینه تجارت آزاد یا ترجیحی، ابزاری موثر برای تقویت روابط اقتصادی بین کشورها است. برهمین‌اساس نیز امضای تفاهم‌نامه تجاری میان ایران و پاکستان را باید نقطه قوتی در عرصه تجارت خارجی کشور دانست. به‌خصوص آنکه پاکستان با توجه به موقعیت جغرافیایی و جمعیت قابل‌توجه از ظرفیت بالایی برای توسعه روابط تجاری با ایران برخوردار است. بااین‌وجود نباید فراموش کرد که رفع تحریم و تغییر نقش ایران در صحنه بین‌المللی مساله‌ای ضروری در توسعه صادرات غیرنفتی است. درهمین‌حال حضور موثر در بازار جهانی نیازمند بازنگری در ظرفیت‌های تولیدی و همچنین ارتقا زیرساخت‌های انرژی و لجستیکی کشور است.

ارائه آمار تولید و خرید تضمینی گندم از سوی وزیر جهاد کشاورزی حکایت از افت ۳۰ درصدی تولید این محصول در سال جای دارد. غلامرضا نوری، وزیر جهاد کشاورزی در برنامه گفت‌وگوی ویژه خبری گفت: تا به امروز در فصل زراعی جاری، حدود ۷‌میلیون و ۲۰۰ هزار تن گندم خریداری شده که ارزش آن نزدیک به ۱۵۰ هزار‌میلیارد تومان است که از این مبلغ، تاکنون ۶۵ هزار‌میلیارد تومان (حدود ۴۴ درصد) پرداخت شده و ۸۳ هزار‌میلیارد تومان طلب کشاورزان باقی مانده است. وی ادامه داد: پرداخت‌ها بر اساس ماه تحویل گندم متفاوت بوده و در فروردین ۱۰۰ درصد، در اردیبهشت ۹۰ درصد، در خرداد ۷۵ درصد و در تیرماه ۵۰ درصد مطالبات پرداخت شده است.

معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در اطلاعیه‌ای، جزئیات تسهیلات ارزی جدید برای بازرگانان، تولیدکنندگان و واردکنندگان کالاهای اساسی و ضروری را اعلام کرد. به گزارش وزارت جهاد کشاورزی، این تسهیلات شامل «نادیده گرفتن موقت تقدم ثبت‌سفارش بر تاریخ بارنامه»، «امکان تمدید ثبت‌سفارش»، «تعیین تکلیف بدهی معوق ارزی دولت به بخش خصوصی» و «تداوم تخصیص ارز ترجیحی ۱۰۰ درصدی برای کالاهای اساسی» است.

ﻣﺪﯾﺮکل ﺩﻓﺘﺮ ﻣﻘﺮﺭﺍﺕ ﺻﺎﺩﺭﺍﺕ ﻭ ﻭﺍﺭﺩﺍﺕ سازمان توسعه تجارت ایران برطرف کردن مشکلات ارزی را راهکار توسعه صادرات دانست و افزود: موضوعات فنی تجارت روال طبیعی خود را از سال ۹۶ تاکنون طی می‌کند اما موضوعات ارزی در این میان بسیار اثرگذار است، اگر بتوان برای ارز سیاست معقولی را پیش‌بینی و تفاوت نرخ ارز بازار و نیما را کم کرد، مشکلات تجار بسیار کمرنگ‌ خواهد شد.

نمایندگان مجلس به‌دلیل نارضایتی مردم از قطع مکرر آب و برق، استیضاح وزیر نیرو را در دستور کار قرار دادند. با این حال، کارشناسان معتقدند که وضعیت ناترازی در کشور نه فقط حاصل عملکرد علی‌آبادی، بلکه نتیجه اشتباهات سیاستگذاری در دهه‌های گذشته است. بحران آب و برق در کشور، مساله‌ای تاریخی است که ریشه‌ای ۷۰ ساله دارد. سرمایه‌گذاری در این حوزه نیازمند یک برنامه‌ریزی بلندمدت بوده و شرایط فعلی نیز از سال‌ها قبل پیش‌بینی می‌شده، اما اقدام خاصی برای توسعه نیروگاه‌ها انجام نگرفته است.

دنیای اقتصاد: وزارت جهاد کشاورزی با صدور اطلاعیه‌ای از بسته جدید تسهیلات ارزی برای واردات کالاهای اساسی خبر داد؛ بسته‌ای که با هدف تسهیل روند واردات، کاهش رسوب کالا در گمرک و کنترل قیمت‌ها طراحی شده است.

تجارت ایران به واسطه محدودیت‌های مبادلات بانکی و تحریم‌های مالی اعمال‌شده علیه کشور،‌ با چالش‌های جدی مواجه شده است. تداوم این مشکلات در کشور منجر به بازگشت سیاستگذاران به اتخاذ اهرم «تجارت بدون انتقال ارز» شده است. بر این اساس محمد اتابک،‌ وزیر صمت اخیرا در نشستی اعلام کرد: «با توجه به وضعیت کنونی اقتصاد کشور، فعال‌سازی مسیرهای تجارت بدون انتقال ارز یکی از سیاست‌های کلیدی دولت در سال جاری خواهد بود.» فعالان بخش خصوصی بر این باورند که این سیاست می‌تواند یکی از راه‌‌های اصلی بهبود وضعیت تجارت کشور باشد.

بررسی روابط تجاری ایران و پاکستان نشان می‌دهد که صادرات ایران ۳.۵ برابر صادرات پاکستان به ایران است. به گزارش روابط عمومی سازمان توسعه تجارت ایران، حمیدرضا کربلایی اسماعیلی معاون شبه قاره هند سازمان توسعه تجارت ایران در آستانه نخستین سفر رسمی دوجانبه مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران به پاکستان پس از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران درباره وضعیت تجاری دو کشور اظهار کرد: تجارت تهران و اسلام آباد روند رو به رشدی دارد به طوری که در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال قبل از آن ۱۳.۶ درصد افزایش داشته است. معاون شبه قاره هند سازمان توسعه تجارت ایران، حجم معاملات تجاری بین ایران و پاکستان در سال گذشته را سه‌میلیارد و ۱۲۹‌میلیون دلار برآورد کرد و افزود: از این مقدار حجم صادرات ایران حدود ۲‌میلیارد و ۴۲۳‌میلیون دلار و سهم واردات از پاکستان ۷۰۶‌میلیون دلار ثبت شده است.

در حالی‌ که عمر مفید تجهیزات بسیاری از واحدهای تولیدی کشور سال‌هاست به پایان رسیده، سایه سنگین استهلاک و فرسودگی بر پیکره صنعت ایران سنگینی می‌کند؛ اما در غیاب سیاست‌های نوسازی اثربخش و با غلبه جریان واردات‌محور، نه‌تنها روند نوسازی تقریبا متوقف شده، بلکه بسیاری از صنایع مادر و مولد کشور به حاشیه رانده شده‌اند.

یک‌سالگی حضور مسعود پزشکیان در قامت رئیس دولت چهاردهم، فرصت مناسبی برای بررسی کارنامه این دولت است. پزشکیان پیش از انتخاب به‌عنوان رئیس‌جمهور و همچنین پس از آن، وعده‌هایی در خصوص رفع موانع پیش روی تولید و تجارت، استفاده از متخصصان برای اخذ تصمیمات و سیاستگذاری، پاسخگویی به مردم، مشورت و تعامل حداکثری با بخش خصوصی، بهبود فضای کسب‌وکار و ارتقای روابط بین‌المللی مطرح کرد. در حال حاضر با وجود توجه پزشکیان به دغدغه‌های بخش خصوصی، در عمل چالش‌های جدی‌ گریبان صاحبان کسب‌وکارها و اقتصاد را گرفته است. البته نباید فراموش کرد که رفع بخش بزرگی از مشکلات از توان دولت خارج است. در همین‌حال تنش‌های ژئوپلیتیک بار مضاعفی را به فعالان اقتصادی تحمیل کرده است؛ مساله‌ای که پیش‌بینی نمی شد. فعالان عرصه تجارت انتقادات جدی به عملکرد دولت طی یک سال گذشته وارد می‌کنند که ازجمله مهم‌ترین آنها باید به «سیاست‌های ناکارآمد ارزی و مقررات پیمان‌سپاری»، «سخت‌گیری جدی برای تخصیص ارز موردنیاز واردات» و «کم‌توجهی عملی به نظرات فعالان بخش خصوصی» اشاره کرد.

خاموشی‌ها به نمادی از ناترازی در بازار انرژی ایران بدل شده‌اند. ناترازی برق، نه فقط کمبود انرژی، بلکه تصویری از چالش‌های ساختاری و اقتصادی است که سایه‌اش بر اقتصاد و رفاه جامعه سنگینی می‌کند، وقتی برق نمی‌رسد، زندگی با چالش مواجه می‌شود. در شرایطی که ایران درگیر ناترازی برق است همچنان صادرات برق به کشورهای دیگر وجود دارد، در این وضعیت، تنها راه چاره برای مقابله با بحران اقدام به مبادله دو طرفه و حتی به شکل تهاتر از سایر کشورها است. واردات برق از سایر کشورها می‌تواند راه‌حل کوتاه‌مدت مساله ناترازی انرژی در ایران باشد؛ راه حلی که می‌تواند با بهره‌گیری از اختلاف «ساعت‌ اوج مصرف» با سایر کشورها، بخشی از این شکاف را پر کند و تنش‌های شبکه را کاهش دهد. اما این راهکار به سادگی امکان‌پذیر نیست و نیازمند زیرساخت‌های فنی، قراردادهای مالی محکم و همکاری منطقه‌ای است.

درحالی‌که پیش‌بینی‌ها از رشد سالانه حدود ۵ درصدی معادن فلزی در افق ۲۰۳۴ حکایت دارند، ایران به‌عنوان «بهشت معدنی غرب آسیا» با چالش بزرگ ناترازی انرژی مواجه است. پرسش اصلی این است که کشور تا چه حد می‌تواند از این فرصت بزرگ بهره‌مند شود و چه سهمی از زنجیره ارزش جهانی بازار معادن فلزی را به خود اختصاص دهد؟ این موضوع با هدف‌گذاری رشد ۱۳ درصدی بخش معدن در برنامه هفتم پیشرفت، اهمیت مضاعفی یافته و «تامین و تداوم جریان تولید» را به ضرورتی راهبردی برای بخش معدن و صنایع معدنی بدل کرده است.