بورس به مدار صعود بازخواهد گشت؟
مسیر نامشخص بازار
شروین ورجاوند، کارشناس بازار سرمایه به ارزیابی سطوح تکنیکال شاخص کل پرداخت و گفت: همانطور که در هفته آخر دیماه در مصاحبه با «دنیای اقتصاد» به آن اشاره شد، شاخص کل و شاخص هموزن ساختارهای اصلاحی مشخصی را تشکیل داده بودند. بهعنوان مثال، شاخص کل الگوی «سیپی درایو» را شکل داده و خط روند نزولی خود را به سمت پایین شکسته بود. با این حال، برای این الگو شرطی در نظر گرفته شد و آن این بود که تا زمانی که شاخص نتواند محدوده ۴میلیون و ۵۵۰ هزار واحد را به سمت بالا بشکند، فشار اصلاحی در بازار همچنان بالا باقی خواهد ماند. بر اساس الگوی شکلگرفته، هدف اولیه در گام نخست، محدوده بسیار مهم و حساس ۴میلیون واحد است. این سطح از یکسو کف روند صعودی محسوب میشود که از ابتدای شهریورماه در بازار شکل گرفته و از سوی دیگر، هدف اول الگوی اصلاحی است. در صورتی که شاخص این محدوده را از دست بدهد، شرایط بازار دشوارتر خواهد شد، چرا که هم یک سطح مهم حمایتی شکسته میشود و هم الگوی سیپی درایو میتواند فشار بیشتری به بازار وارد کند. در مقابل، شاخص هموزن نیز یک الگوی اصلاحی تقریبا از نوع دو قله تشکیل داده بود. خط گردن این الگو که محدودهای بسیار مهم به شمار میرود، حوالی یکمیلیون و ۸۰ هزار واحد قرار دارد. در صورت از دست رفتن این سطح، انتظار میرود شاخص هموزن حداقل تا محدوده یک میلیون واحد تا یک میلیون و ۲۵ هزار واحد وارد اصلاح شود. در مجموع، ساختار فعلی بازار اصلاحی است و تمرکز اصلی باید بر سطح ۴میلیون واحد شاخص کل باشد، چرا که از دست رفتن این محدوده میتواند فشار اصلاحی را بهشدت افزایش دهد. این تحلیل زمانی اعتبار خود را از دست میدهد که شاخص هموزن بتواند مقاومت یک میلیون و ۱۵۰ هزار واحد را به سمت بالا بشکند و همزمان شاخص کل نیز موفق شود سطح ۴میلیون و ۵۰۰ هزار واحد را رو به بالا پشت سر بگذارد. در غیر این صورت، همچنان انتظار تداوم اصلاحها در بازار وجود خواهد داشت و تحلیلهای بعدی، نیازمند شفافتر شدن وضعیت سیاسی و اقتصادی است.
وی به سطح ارزندگی بازار سهام پرداخت و گفت: در شرایط فعلی بازار سهام بهطور کلی ارزنده است. تصمیماتی که دولت در این مقطع اتخاذ کرده، این انتظار را ایجاد میکند که شرکتها در سال آینده یا حتی در افق ۱۲ ماهه جاری بتوانند سودآوری مناسبی داشته باشند. گزارشهای 9ماهه، بهویژه در شرکتهای کوچک و متوسط، در مجموع قابل قبول بوده و نشانههایی از ارزندگی بازار را تایید میکند. از جمله این تصمیمات میتوان به حذف ارز ترجیحی یا نزدیک شدن نرخ تسعیر ارز شرکتها به نرخ واقعی اشاره کرد که در حال حاضر در محدوده کانال ۱۲۰ هزار تومان نوسان دارد. این مجموعه عوامل نشان میدهد که بازار از منظر بنیادی همچنان ارزنده است. با این حال، در سمت مقابل، تنشهای سیاسی و ژئوپلیتیک در داخل کشور و منطقه وزن بالایی پیدا کردهاند و همین موضوع باعث شده شاخص کل، شاخص هموزن و کلیت بازار، وضعیت اصلاحی به خود بگیرند.
وی به اهمیت ارزش معاملات به عنوان یک معیار برای بررسی وضعیت بازار اشاره کرد: بارها تاکید شده که نباید به زیر ۲۰ همت برسد. در شرایطی که فشار عرضه و صفهای فروش سنگین در بازار شکل گرفته و بسیاری از سهام معامله نمیشوند، ارزش معاملات تا محدوده ۱۲ همت کاهش یافته است. اگر بازار بخواهد به شرایط متعادل بازگردد و ارزش معاملات همچنان زیر ۲۰ همت باقی بماند، این موضوع نشاندهنده تداوم گارد اصلاحی بازار خواهد بود. در مقابل، قرار گرفتن ارزش معاملات در سطوح بالاتر، بهویژه بالای ۲۵ تا ۲۶ همت، میتواند این پیام را بدهد که حداقل از منظر ارزش معاملات، سیگنال خروج صادر نشده و امیدواری کوتاهمدت در بازار افزایش یافته است. امید میرود با کاهش ریسکها، بازار مجددا به عوامل بنیادی و اتفاقاتی که در شرکتها و صورتهای مالی رخ داده توجه کند. تا زمانی که وزن تنشهای سیاسی بالا باشد، بازار تمایل به حفظ وضعیت اصلاحی خواهد داشت، هرچند این وزنها در مقاطع مختلف و بسته به شرایط میتوانند تغییر کنند.
نقش مهم بازار ساز
احسان خاتونی، کارشناس بازار سرمایه نیز به ارزیابی بازار سهام پرداخت و گفت: از روزهای ابتدایی هفته جاری، ریسکهای سیاسی بر بازار غلبه کرد و بهرغم ارزندگی قیمتها و سهام، شاهد افت جدی بازار، خروج گسترده نقدینگی حقیقیها و همچنین کاهش حجم و ارزش معاملات بودیم. به نظر میرسد این روند در معاملات فردا نیز ادامهدار باشد. با این حال، انتظار میرود در معاملات فردا حداقل شاهد جمعآوری بخشی از صفوف فروش، بهویژه در نمادهای پرپتانسیل پالایشی، پتروشیمی، معدنی و فلزی باشیم. در روزهای اخیر نیز این نمادها با حجمهای مناسبی معامله شدند و حقوقیهای بلندمدت، از جمله صندوق توسعه بازار و برخی دیگر از نهادهای حقوقی، حمایتهای قابلتوجهی از این گروهها انجام دادند. با وجود این حمایتها، فروشندگان همچنان قدرت بالایی دارند و بهرغم خریدهای حمایتی انجامشده، فشار عرضه در بازار پابرجا است. دامنه نوسان محدود، وجود صفوف فروش و حذف حجم مبنا، بهنوعی فشار روانی فروش را تشدید کرده است. این شرایط بهویژه در نمادهای کوچکتر که از حمایت کمتری برخوردارند، مشهودتر است؛ بهطوریکه در نبود حجم مبنا، شاهد افتهای آسانسوری در این دسته از نمادها هستیم.
در صورتی که بازارساز در معاملات فردا قصد ایجاد تعادل در بازار را داشته باشد، گروه خودرو و نماد شاخصساز نقش ویژهای خواهد داشت. جمعآوری صف فروش این شاخصسازان، انجام خریدهای رو به بالا و رساندن قیمت آن به محدوده صفر تابلو میتواند تاثیر بسزایی بر کلیت بازار، بهویژه نمادهای موسوم به گروه ریالی و شرکتهای کوچکتر داشته باشد. البته به نظر میرسد نمادهای پرپتانسیل پالایشی و پتروشیمی حتی بدون این نوع حمایتها نیز بتوانند به تعادل برسند. در مقابل، اگر به هر دلیلی فردا شاهد حمایت موثر و جمعآوری صفوف فروش نباشیم، از منظر تکنیکال این احتمال وجود دارد که بازار سه کندل منفی و قدرتمند متوالی ثبت کند که میتواند بهعنوان ادامهدهنده روند اصلاحی تلقی شود و در این صورت، باید در سطوح پایینتر بهدنبال حمایتهای جدید بود.
وی افزود: انتشار گزارشهای ۹ماهه نشان داد که بازار از منظر ارزندگی و عملکرد شرکتها، فضای چندانی برای افت بیشتر ندارد. فارغ از فضای سیاسی و گمانهزنیها درباره احتمال افزایش ریسک سیاسی، هنوز رخ دادن آن مشخص نیست. با توجه به هوشمندی موجود در بازار ارز، معمولا پیش از وقوع هر اتفاق جدی، واکنشهای شدیدتری در این بازار مشاهده میشود که در حال حاضر نشانهای از آن دیده نمیشود. در مجموع، شرایط فعلی میتواند برای سهامداران بلندمدت، موقعیتی مناسب برای خرید و نگهداری سهام فراهم کند. در صورتی که ریسکهای سیاسی حتی اندکی کاهش یابد، این احتمال وجود دارد که بازار بار دیگر با صفهای خرید مواجه شود. نخستین سطوح ارزندگی بازار نیز میتواند در محدوده ۴میلیون و ۹۰۰ هزار تا ۵میلیون واحد شاخص کل قرار داشته باشد.
