دو روز نزول دو درصدی بورس

شاخص‌های سهامی در جریان معاملات روز گذشته با افتی بیش از ۲ درصد، سطوح مهم تکنیکال خود را از دست دادند. در این میان، شاخص کل بورس با عقب‌نشینی از کانال ۴.۳میلیون واحدی، در محدوده ۴‌میلیون و ۲۳۶ هزار واحد قرار گرفت. این در حالی است که شاخص مذکور در نخستین روز هفته نیز کانال ‌ ۴.۴میلیون واحد را هم از دست داد. وداع با دو کانال مهم طی دو روز نگرانی‌ فعالان بازار را افزایش داده است. با این حال برخی از تحلیلگران وضعیت کنونی بازار را موقت و گذرا ارزیابی می‌کنند. همچنین شاخص هموزن نیز نتوانست در سطح حساس ۱.۱میلیون واحدی حمایت شود و با از دست دادن این سطح، نشانه‌هایی از تضعیف تقاضا در کلیت بازار را به نمایش گذاشت.

از منظر تکنیکال، شکست همزمان این سطوح کلیدی در هر دو نماگر، حاکی از افزایش رفتارهای هیجانی در سمت عرضه است. با این حال، تداوم یا توقف این روند تا حد زیادی به رفتار متغیرهای اثرگذار وابسته است. در صورتی که فضای هیجانی فروکش نکند و تقاضای موثری وارد بازار نشود، محدوده ۴‌میلیون واحد می‌تواند به‌عنوان سطح حمایتی بعدی شاخص کل مطرح شود. این موضوع از آن حیث حائز اهمیت است که واکنش بازار به آن، مسیر کوتاه‌مدت بورس را مشخص خواهد کرد. به‌خصوص اینکه بررسی تابلوی معاملات در دو روز اخیر نشانه‌هایی از افت تدریجی تحرک نقدینگی و کاهش قدرت خریداران را آشکار می‌کند. عواملی که می‌توانند سناریوی ورود بازار به یک دوره رکود کوتاه‌مدت و نوسانی را تقویت کنند. 

در چنین شرایطی، بازگشت تعادل به بازار مستلزم کاهش نااطمینانی‌ها و بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران خواهد بود. دیروز خروج پول حقیقی به میزان ۴ هزار و ۸۹۱‌میلیارد تومان رسید و ارزش معاملات خرد نیز با کاهش ۴۰ درصدی به سطح ۱۱ هزار و ۷۶۴‌میلیارد تومان رسید. از ابتدای هفته حدود ۱۳ همت پول حقیقی از بازار خارج شده است. تداوم افت پرشتاب نماگرهای سهامی در روزهای آینده به عوامل بنیادین وابسته خواهد بود. این وضعیت در حالی است که انتشار گزارش‌های ۹ماهه شرکت‌ها می‌تواند تصویر شفاف‌تری از وضعیت سودآوری بنگاه‌ها ارائه دهد و در صورت همخوانی عملکرد واقعی شرکت‌ها با انتظارات بازار، از شدت فشار فروش بکاهد. از سویی، تعدیل نسبت قیمت به سود (P/E) بازار در پی اصلاح اخیر، این امکان را فراهم می‌کند که بخشی از ریسک ارزندگی سهام تخلیه شود و نگاه‌های تحلیلی به‌تدریج جایگزین رفتارهای هیجانی شود. در چنین شرایطی، پرسش اصلی آن است که آیا محرک‌های بنیادی قادر خواهند بود، مانع از تداوم روند نزولی شوند یا آنکه فضای بی‌اعتمادی و ریسک‌های بیرونی همچنان دست بالا را در جهت‌دهی به معاملات حفظ خواهند کرد.

محدودیت‌های اینترنتی همچنان ادامه دارد و اطلاعاتی از قیمت دلار آزاد در دسترس نیست. اما بررسی آمارها نشان می‌دهد که تتر در کانال ۱۴۲ هزار تومان حضور دارد. براساس اعلام اتحادیه طلا و جواهر تهران، قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار به ۱۶‌میلیون و ۴۴۸ هزار تومان رسیده است. سکه امامی در کانال ۱۶۵‌میلیون تومان حضور دارد و نیم‌سکه و ربع‌سکه نیز به ترتیب در قیمت‌های ۸۴‌میلیون تومان و ۴۹‌میلیون و ۵۰۰ هزار تومان مورد معامله قرار می‌گیرند. صندوق‌های طلا در حدود ۵۳۶  میلیارد تومان خروج  پول حقیقی را تجربه کرده‌اند. صندوق‌های نقره نیز پس از رشد حبابی هفته‌های اخیر، همچنان در حالت متوقف قرار دارند و معامله‌ای در این صندوق‌ها صورت نمی‌گیرد. این صندوق‌ها در شرایطی اجازه معامله ندارند که بهای هر اونس نقره در بازار جهانی به ۱۰۰ دلار رسیده است.

چرا بورس تغییر مسیر داد؟

بازار سهام دو روز سخت را سپری کرده و شاهد غلبه فضای منفی و سرخ‌پوشی تالار شیشه‌ای بوده است. کارشناسان معتقدند وضعیت کنونی بازارها متاثر از ریسک‌های سیستماتیک شکل گرفته است و همچنان نقش محوری در شکل‌دهی به رفتار سرمایه‌گذاران ایفا می‌کنند. تشدید هیجانات در سمت عرضه و افزایش تمایل به نقدشوندگی، موجب شد شاخص‌های سهامی در دو روز متوالی عقب‌نشینی کنند. برآیند معاملات نشان می‌دهد که در شرایط فعلی، وزن متغیرهای بیرونی بر تصمیم‌گیری فعالان بازار سنگینی می‌کند و همین امر مانع از شکل‌گیری تقاضای پایدار شده است. تا زمانی که این فضای پرابهام تداوم داشته باشد، انتظار می‌رود نوسانات بازار بیش از آنکه مبتنی بر عوامل بنیادی باشد، تحت تاثیر رفتارهای احتیاطی و هیجانی دنبال شود.  در همین رابطه حجت سرهنگی، تحلیلگر بازارهای مالی در گفت‌وگو با «دنیای‌اقتصاد» به وضعیت روزهای اخیر بورس تهران پرداخت و گفت: از ابتدای هفته معاملات بازار سهام با غلبه فضای منفی دنبال شده و بخش قابل‌توجهی از نمادها با تشکیل صف‌های فروش مواجه بودند. به نظر می‌رسد ریسک‌های سیاسی موجب شده کفه عرضه سنگین‌تر از تقاضا باقی بماند و فروشندگان دست بالا را در معاملات حفظ کنند. دیروز هر دو شاخص کل و هموزن بیش از دو درصد کاهش را تجربه کردند. اما این موضوع نمی‌تواند دوام چندانی باشد.

او با اشاره به عملکرد بهتر شاخص هموزن نسبت به شاخص کل اظهار کرد: نکته قابل‌توجه آن است که همان‌گونه که پیش‌تر نیز مورد تاکید قرار گرفته بود، شاخص هموزن به‌عنوان نماینده عملکرد شرکت‌های کوچک و متوسط، طی روزها و هفته‌های گذشته عملکرد بهتری نسبت به شاخص کل نشان داده بود. این موضوع بار دیگر تفاوت رفتار سهام بزرگ و کوچک را در شرایط اصلاحی بازار برجسته می‌کند. حجت سرهنگی افزود: در مقابل، سهام شرکت‌های بزرگ که طی ماه‌های اخیر رشد قابل‌توجهی را تجربه کرده و از محل بازنگری قیمتی بازدهی مناسبی نصیب سهامداران خود کرده بودند، بیش از سایر نمادها در معرض شناسایی سود قرار گرفتند. به‌ویژه با نزدیک شدن شاخص کل به محدوده تکنیکال ۴‌میلیون و ۵۰۰ هزار واحد، فشار عرضه در نمادهای شاخص‌ساز افزایش یافت و بخشی از بازار واکنش اصلاحی به این سطح مقاومتی نشان داد. این کارشناس در مورد عقب‌‌نشینی دو روزه بورس بیان کرد: بررسی متغیرهای بنیادی نشان می‌دهد، شرایط بازار لزوما نگران‌کننده نیست. از یک‌سو، افزایش قیمت جهانی فلزات با ثبت نرخ‌هایی در سطوح بالای ۱۳ هزار دلار برای برخی کالاهای پایه چشم‌انداز سودآوری شرکت‌های کالامحور را تقویت کرده و از سوی دیگر، حجم معاملات نسبتا مناسب در بازار حاکی از آن است که خروج پول به شکل هیجانی و گسترده رخ نداده است. به گفته حجت سرهنگی، در سناریوی پیش‌رو و در صورت تداوم فضای پرریسک سیاسی، می‌توان انتظار داشت شاخص کل در بدبینانه‌ترین حالت تا محدوده ۴‌میلیون واحد عقب‌نشینی کند که معادل اصلاحی در حدود ۸ تا ۱۰ درصد خواهد بود. چنین اصلاحی، در چارچوب روند میان‌مدت بازار، قابل ارزیابی بوده و می‌تواند بستر مناسبی برای تغییرات جدید پرتفو‌‌ها را فراهم کند. در این میان، شرکت‌های کوچک و بنیادی همچنان از پتانسیل رشد بالاتری برخوردار خواهند بود. از منظر مدیریت ریسک، به نظر می‌رسد‌ سیو سود تدریجی در این مقطع زمانی و افزایش وزن دارایی‌های کم‌ریسک‌تر نظیر صندوق‌های درآمد ثابت، رویکردی منطقی باشد. همچنین با توجه به تداوم روند صعودی اونس طلای جهانی، تخصیص بخشی از سرمایه به این بازار می‌تواند نقش پوشش ریسک را ایفا کند.

او با بیان اینکه انتظار می‌رود با عبور بازار از شوک‌های سیاسی و رسیدن شاخص‌ها به محدوده‌های حمایتی معتبر، زمینه برای ورود مجدد سرمایه‌های خرد و شکل‌گیری موج تازه‌ای از رشد در بازار سهام فراهم شود، اظهار کرد: رشدی که در صورت انتخاب صحیح سهام، می‌تواند بازدهی قابل‌توجهی را برای سرمایه‌گذاران به همراه داشته باشد.