شرط پایان اصلاح بورس
دو سناریو پیشروی بازار سهام
بهرنگ شادرو، کارشناس بازار سرمایه به ارزیابی وضعیت شاخصها پرداخت و گفت: شاخص کل از نظر تکنیکال در محدوده ۳میلیون و ۹۰۰ تا حدود ۳میلیون و ۹۵۰ هزار واحد یک حمایت ترکیبی بسیار مهم داریم. در همین روزها هم دیدیم که با فروکشکردن نسبی اخبار تنشهای نظامی، شاخص به این محدوده حمایتی رسید و امروز واکنش مثبتی از بازار گرفتیم. از طرف دیگر، ارزش دلاری بازار هم تقریبا به کف سالهای اخیر خود، یعنی کف تابستان امسال رسیده و مجموعه این عوامل باعث شده بازار در این نواحی کنونی کمی جان بگیرد.
وی در پاسخ به این سوال که آیا اصلاح شاخصها تمام شده یا خیر، گفت: واقعیت این است که به لحاظ بنیادی، بازار ارزنده است و سهمهای زیادی در آن پیدا میشود که از نظر قیمتی شرایط مناسبی دارند. با این حال، چیزی که بازار را آزار میدهد، بلاتکلیفی و عدم اطمینان نسبت به آینده است. امکان بروز تنش و تشدید ریسک همچنان وجود دارد و همین عدم قطعیت، حتی میتواند از خود تشدید ریسک و تنش هم برای بازار بدتر باشد. به نظر میرسد تا زمانی که سایه این تنشها بر سر بازار وجود دارد، بعید است بازار دوباره آن رونقی را که در دو، سه ماه اخیر تجربه کرده بود، به دست بیاورد. اگر شاخص بخواهد حرکتی به سمت بالا داشته باشد و مثلا به اولین مقاومت جدی خود در محدوده ۴میلیون و ۲۵۰هزار واحد برسد، احتمالا بازار این ناحیه را بهعنوان یک فرصت فروش موقت در نظر خواهد گرفت. بنابراین با وجود ارزندگی سهام، رشدهای خیلی پرقدرت و پایدار را در این شرایط چندان محتمل نمیبینم.
از طرف دیگر، اگر اخبار منفی تشدید شود، امکان افت بیشتر هم وجود دارد. در تایمفریم هفتگی، اگر به شاخص کل نگاه کنیم، محدوده ۳میلیون و ۵۰۰ تا ۳میلیون و ۶۰۰ هزار واحد میتواند جایی باشد که بازار متوقف شود. در آن ناحیه، ارزندگی بازار به حدی میرسد که حتی ممکن است نسبت به اخبار منفی هم بیتفاوت شود و خریدار شکل بگیرد. یعنی حتی با وجود اخبار بد، بازار حاضر به خرید باشد.
وی افزود: آن چیزی که واقعا میتواند بازار را نجات بدهد، ایجاد یک اطمینان نسبی در فضای سیاسی است. در مجموع، به نظر میرسد بیش از دو سناریو نمیتوان متصور شد؛ یا اخبار فروکش میکند و بازار از همین حوالی به سمت بالا برمیگردد، یا بازار آنقدر افت میکند که حوالی ۳میلیون و ۵۰۰ تا ۳میلیون و ۶۰۰ هزار واحد، به این جمعبندی برسد که حتی با وجود اخبار بد هم میتوان خرید کرد. فعلا نشانههای سناریوی دوم بیشتر دیده میشود و در شرایط فعلی، تصور من این است که اگر بازار به سمت بالا حرکت کند، در سطوح بالاتر با فشار فروش مواجه خواهد شد و آن دسته از سرمایهگذارانی که در قیمتهای بالاتر نتوانستند نقد شوند، در این نواحی آماده فروش خواهند بود.
۴ متغیر اثرگذار در بازار سهام
علی اسکینی، کارشناس بازار سرمایه به وضعیت نماگرهای بازار سهام اشاره کرد و گفت: اخیرا شاخص کل افتی حدود ۱۵ درصدی و نسبتا شارپ از سقف خود تجربه کرد. همزمان شاهد افت ارزش معاملات بودیم؛ بهطوری که از محدوده حدود ۲۰ همت به حوالی ۱۰ تا ۱۲ همت رسید و بهصورت روزانه هم خروج پول سنگینی از بازار اتفاق افتاد. بیش از هر چیز، همانطور که در جریان هستید، تنشهای سیاسی و اجتماعی عامل اصلی این وضعیت بوده است.
بهطور کلی چهار پارامتر اصلی وجود دارد که میتواند سمتوسوی بازار را بهشدت تحت تاثیر قرار دهد. پارامتر اول، سطح ریسکهای سیستماتیک و چشماندازی است که در این رابطه شکل میگیرد. پارامتر دوم، وضعیت قیمتها است؛ اینکه قیمتها در چه سطوحی قرار دارند و ارزنده هستند یا خیر. موضوع سوم، وضعیت بنیادی بازار و چشمانداز سودآوری شرکتها است. در نهایت هم بحث دخالتهای دستوری و حمایتی است که از سوی نهادها در بازار انجام میشود. این چهار عامل در مجموع جهت حرکت بازار را مشخص میکنند.
در شرایط فعلی، بهدلیل بالا بودن سطح ریسکها، قیمتها عملا برای خریداران معنا و جذابیت چندانی پیدا نمیکند و تحت هر شرایطی فروشندهها فعال هستند. در چنین فضایی حتی وضعیت بنیادی هم نادیده گرفته میشود. روز گذشته مشاهده شد که حدود ۲۹ نماد در بازار دارای P/E TTM در محدوده ۵.۵ واحد هستند و چشمانداز سودآوری مناسبی هم دارند، اما بازار بدون توجه به این موضوع، این سهمها را هم میفروشد.
از طرف دیگر، در بخش حمایتی هم طی حدود ۱۰ روز اخیر چیزی در حدود ۱۵ تا ۱۶ همت حمایت از طریق صندوقهای تثبیت و توسعه انجام شده، اما این حمایتها عملا نتوانسته جلوی ریزش بازار را بگیرد. این موضوع نشان میدهد که در مقطع فعلی، مهمترین پارامتر اثرگذار همان وضعیت سیاسی و اجتماعی و شرایط کلی جامعه است.
اگر به سه پارامتر دیگر نگاه کنیم، تصویر متفاوتی میبینیم. ارزش دلاری بازار دوباره به حدود ۸۰میلیارد دلار رسیده که یکی از کمترین سطوح آن در سالهای اخیر محسوب میشود. در گذشته هم بارها دیدهایم که بازار در این سطوح، بهلحاظ دلاری وارد فاز رشد شده است. از نظر بنیادی هم بازار در یکی از بهترین مقاطع خود قرار دارد. در همین ۹ ماهه، صنایع تولیدی حدود ۵۵ درصد رشد سود خالص داشتهاند و چیزی نزدیک به ۷۳۰ همت سود محقق کردهاند. حاشیه سود ناخالص این شرکتها هم با حدود دو درصد رشد نسبت به مدت مشابه سال قبل، به ۲۰ درصد رسیده است.
گزارشهای فصل پاییز، گزارشهای بسیار خوبی بودند و نسبت به پاییز سال گذشته، حدود ۸۰ درصد رشد سود در آنها دیده میشود. در نتیجه همین گزارشها و همچنین افت قیمتهایی که رخ داد، P/E بازار از حدود ۸.۵واحد به نزدیک ۷ واحد کاهش پیدا کرده است. این در حالی است که کل این سودها با دلاری در محدوده ۷۰ هزار تومان محقق شده است. اگر دلار را مثلا ۱۳۰ هزار تومان در نظر بگیریم و تقسیم سودی را هم که در نیمه ابتدایی سال آینده در اکثر شرکتها اتفاق میافتد لحاظ کنیم، P/E فوروارد بازار میتواند به محدوده ۳.۵ تا ۴ واحد برسد. از این منظر، میتوان گفت بازار در یکی از ارزندهترین نقاط خود قرار دارد.
با این حال، همچنان شاهد فاز انتظار و تماشا در بازار هستیم. یک روز، مثل امروز، با انتشار اخبار نسبتا مثبت، فضا کمی آرامتر به نظر میرسد و بازار واکنش مثبت نشان میدهد. روز دیگر، با بالا رفتن سطح تنشها، فشار فروش دوباره تشدید میشود. به نظر میرسد بازار بیش از هر چیز در وضعیت بلاتکلیفی قرار گرفته و همین عامل، اثرگذارترین متغیر فعلی است؛ متغیری که باعث شده فعلا شاهد شکلگیری یک روند یا رونق پایدار در بازار نباشیم.
