روش مورد علاقه ترامپ؛ دیپلماسی بدون دیپلماتها/ چرا رئیس جمهور آمریکا در هر مذاکرهای به ویتکاف و کوشنر اعتماد میکند؟
نیویورک تایمز نوشت: در طول یک سال گذشته، دولت دونالد ترامپ از دیپلماسی نامتعارف، «دیپلماسی ناوگان نظامی» و در حساسترین بحرانها، «دیپلماسی بدون دیپلماتها» استفاده کرده است.
در ادامه این مطلب آمده است: روز سهشنبه، دولت تلاش کرد هر سه تاکتیک را همزمان به کار گیرد. در ژنو، فرستادگان مورد اعتماد ترامپ — دوست او در حوزه املاک استیو ویتکاف و دامادش جرد کوشنر — صبح با ایرانیها گفتوگو کردند و سپس بعدازظهر با روسها و اوکراینیها دیدار داشتند.
این صحنه نمونهای آشکار از باور ترامپ بود مبنی بر اینکه وزارت خارجه و شورای امنیت ملی — دو نهادی که نزدیک به ۸۰ سال هماهنگی مذاکرات بحرانهای جهانی را بر عهده داشتهاند — بهتر است در حاشیه باقی بمانند. به همین دلیل، زوج ویتکاف–کوشنر در مرکز تلاشهای اخیر برای پایان دادن به بحران هستهای ایران — که بیش از دو دهه ادامه داشته — و جنگ اوکراین — که در آستانه ورود به پنجمین سال خود است — قرار گرفتهاند.
بر اساس گزارشها، ترامپ به رویکرد آنان اعتماد دارد؛ اعتمادی که با مذاکرات سال گذشته برای دستیابی به آتشبس در غزه و بازگشت گروگانهای اسرائیلی در اختیار حماس تقویت شد. کشورهایی مانند روسیه، ترکیه و دولتهای عربی خلیج فارس نیز از ورود این دو نفر استقبال کردهاند؛ بهویژه به دلیل رویکرد معاملهمحور آنان که ریشه در مذاکرات املاک نیویورک دارد و انعطافپذیری بیشتری ارائه میدهد.
آنها به زبان معاملهگران سخن میگویند و زمان زیادی را صرف موعظه درباره حقوق بشر یا دموکراسیسازی نمیکنند. افزون بر این، در مواردی طرفهای گفتوگو در مسائل دیپلماتیک ارتباط نزدیکی با معاملات تجاری دارند که خانوادههای ترامپ و ویتکاف در حال مذاکره درباره آنها هستند.
آسلی آیدینتاشباش از اندیشکده بروکینگز در واشینگتن گفت: «برخی کشورها واقعاً از این ساختار غیررسمی در کاخ سفید ترامپ استقبال میکنند.» اما او افزود: «کسی را ندیدهام که بهشدت تحت تأثیر مهارتهای دیپلماتیک تیم فعلی قرار گرفته باشد.»
یک فرد نزدیک به کرملین گفت مقامهای روس از گرمی و اشتیاق ویتکاف در مذاکرات استقبال میکنند، هرچند گاه در مورد قابلیت اتکای او بهعنوان پیامرسان تردید دارند. او بهوضوح در آغاز با مسائل اختلافی میان واشینگتن و مسکو ناآشنا بود و ابتدا هیچ کارشناس آمریکایی دیگری را وارد مذاکرات نکرد.
به گفته این منبع، روسها اخیراً از مشارکت کوشنر نیز استقبال کردهاند، زیرا رویکرد او سازمانیافتهتر و ساختارمندتر است.
برخی روسها این دو نفر را «ویتکاف و زیاتکاف» مینامند، زیرا «زیات» در روسی به معنی داماد است. ایرانیها نیز برای کوشنر لقب دارند: «داماد ترامپ» — عبارتی که نفوذ او را به واسطه ازدواج با دختر رئیسجمهور، ایوانکا ترامپ، تعریف میکند.
رسانههای ایرانی نیز به مشارکت کوشنر توجه ویژه نشان دادهاند. احمد زیدآبادی نوشت حضور او در مذاکرات «مثبت» است.
او گفت: «او نماینده وجه عملگرا و نرمتر ترامپ است.»
کوشنر در مصاحبهای در اکتبر گذشته گفت رویکرد او و ویتکاف به دیپلماسی مبتنی بر «آدمهای معاملهگر» بودن است که «باید مردم را درک کنند». ویتکاف در محافل املاک بهخاطر معاملات بزرگ شناخته میشود، از جمله خرید ساختمان وولورث — زمانی بلندترین آسمانخراش نیویورک — در سال ۱۹۹۸. کوشنر نیز راه پدرش، توسعهدهنده املاک چارلز کوشنر، را ادامه داد و بعدها به سرمایهگذاری خصوصی گسترش یافت.
کوشنر هیچ عنوان رسمی دولتی ندارد و حقوقی از دولت دریافت نمیکند، در حالی که ویتکاف «فرستاده ویژه» ایالات متحده است.
در دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ، کوشنر هدایت «توافقنامههای ابراهیم» را بر عهده داشت که روابط میان اسرائیل و چند کشور عربی را عادیسازی کرد — هرچند تلاش او برای پیوستن عربستان سعودی هنوز به نتیجه نرسیده است. سال گذشته نیز تلاشهای او برای مذاکره آتشبس در غزه حتی از سوی برخی دموکراتها مورد تحسین قرار گرفت.
حامیان دولت، ویتکاف و کوشنر را مذاکرهکنندگانی ایدهآل میدانند، زیرا به گفته آنان ثروت شخصیشان آنها را در برابر نفوذهای فسادآور مقاومتر میکند. با این حال، هر دو با پرسشهایی درباره تعارض منافع احتمالی روبهرو هستند.
زک ویتکاف، پسر استیو ویتکاف، مدیرعامل شرکت World Liberty Financial — شرکت رمزارزی متعلق به خانواده ترامپ — است. سال گذشته، یک شرکت سرمایهگذاری مرتبط با امارات متحده عربی نزدیک به نیمی از این شرکت را به ارزش ۵۰۰ میلیون دلار خریداری کرد.
کوشنر نیز پیش از دوره دوم ریاستجمهوری ترامپ چندین میلیارد دلار از سرمایهگذاران خارجی — از جمله صندوقهای ثروت حاکمیتی عربستان سعودی، قطر و امارات — جذب کرد؛ کشورهایی که در دوره نخست حضورش در کاخ سفید با آنها همکاری داشت.
با این حال، در تعامل با ویتکاف و کوشنر، روسها و ایرانیها راهبرد مشترکی دارند: تأخیر.
در کنفرانس امنیتی مونیخ در آخر هفته گذشته، چند شرکتکننده در حاشیه مذاکرات اوکراین — جنگی که روسیه چهار سال پیش آغاز کرد — بارها گفتند روسیه دلایل فراوانی برای ادامه مذاکرات دارد و دلیل قانعکننده اندکی برای امضای توافق.
به گفته مقامات نظامی و اطلاعاتی چند کشور غربی، ولادیمیر پوتین معتقد است در حال پیروزی است. او متقاعد شده حتی اگر ۱۸ ماه تا دو سال طول بکشد تا کنترل کامل منطقه دونباس تثبیت شود، هر روز جنگ و هر شب بارش موشکها و پهپادهای روسی بر زیرساختهای انرژی و ساختمانهای مسکونی، اهرم فشار بیشتری برای او ایجاد میکند.
برای ایرانیها، تأخیر آخرین راهبرد بقا محسوب میشود. وزیر خارجه آمریکا، مارکو روبیو، که اوایل هفته در اسلواکی و مجارستان بود و در مذاکرات ژنو حضور ندارد، دلیل بدبینی را چنین بیان کرد:
«کار سختی خواهد بود. انجام توافق واقعی با ایران همیشه بسیار دشوار بوده، زیرا با روحانیون شیعه رادیکال سروکار داریم که تصمیماتشان الهیاتی است نه ژئوپلیتیکی.»
اما شباهتها در همینجا پایان مییابد. در پرونده ایران، ترامپ دیپلماسی خود را با تهدید اقدام نظامی قریبالوقوع — شاید در چند روز، شاید در چند هفته — پشتیبانی میکند. در مقابل، در پرونده روسیه–اوکراین، او فشار نظامی را کاهش داده و ارسال مستقیم تسلیحات به اوکراین — که در دوران جو بایدن با حمایت قوی کنگره انجام میشد — متوقف کرده است.
ترامپ همچنین علیه «ناوگان سایه» نفتی روسیه اقدام کرده و مشکلات اقتصادی رو به تشدید پوتین را عمیقتر ساخته، در حالی که همزمان دولت او ایده سرمایهگذاری آمریکا در روسیه را در صورت دستیابی به توافق مطرح میکند.
با توجه به این شرایط، برخی تحلیلگران پیشبینی میکنند پوتین همچنان ممکن است برای توقف جنگ در اوکراین به توافقی تن دهد، بهویژه اگر به آشتی گسترده با آمریکا و خروج نیروهای اوکراینی از بقیه دونباس دست یابد.
مذاکرات با ایران تحتالشعاع بزرگی نیروی دریایی آمریکا قرار گرفته است — «یک ناوگان عظیم» به تعبیر ترامپ — که در دریای سرخ در حال استقرار است و آشکارا در موقعیتی قرار دارد که در صورت تصمیم رئیسجمهور، حمله را آغاز کند. با این حال، ایرانیها نیز در حال کاهش تنش نیستند. آنان بهطور موقت تنگه هرمز را بهدلیل رزمایش آتش زنده بستهاند — یادآوری نهچندان ملایمی از توانایی ایران برای ایجاد آشوب در بازارهای انرژی.
در همین حال، ترامپ گهگاه شکایت کرده که پوتین او را «سر میدواند» و طی سال گذشته در مقاطع مختلف اوکراینیها، سپس روسها و دوباره اوکراینیها را به انعطافناپذیری در مذاکرات متهم کرده است.
او اکنون بار دیگر اوکراین و رهبر آن را مقصر میداند و میگوید آنان نتوانستهاند این واقعیت را درک کنند که روسیه کشوری بزرگتر و مجهز به سلاح هستهای است.
بخش سایتخوان، صرفا بازتابدهنده اخبار رسانههای رسمی کشور است.
