مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان:
هوش مصنوعی؛ بازیگر جدید حکمرانی شهری در اصفهان
هوش مصنوعی در حال بازتعریف الگوی حکمرانی شهری و مناسبات شهروندی است؛ موضوعی که نادر آخوندی در نشست تخصصی «هوش مصنوعی و تحول فرهنگ شهروندی» بر آن تأکید کرد و از نقش این فناوری در ارتقای تصمیمسازیهای شهری سخن گفت.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان با اشاره به ظرفیتهای هوش مصنوعی در تحلیل دادههای شهری توضیح داد: استفاده از تصمیمگیری دادهمحور، پیشبینی رفتار و نیاز شهروندان و دریافت بازخوردهای لحظهای، این امکان را فراهم میکند که سیاستها و فرایندهای مدیریتی، دقیقتر و منطبقتر با واقعیتهای زندگی شهری طراحی شوند؛ روندی که به تقویت حکمرانی هوشمند با محوریت انسان منجر خواهد شد.
به گفته او، تحولات اخیر نشان میدهد که هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک ابزار فناورانه نیست، بلکه بهعنوان پدیدهای اجتماعی در حال اثرگذاری بر مفاهیمی چون مسئولیتپذیری شهروندی، مشارکت اجتماعی و اعتماد عمومی است.
آخوندی با تشریح کاربردهای عملی این فناوری در مدیریت شهری افزود: تحلیل کلاندادهها، پیشبینی الگوهای رفتاری، تخصیص بهینه منابع، مدیریت هوشمند ترافیک، پایش تخلفات و بهبود خدماتی مانند مصرف انرژی، پسماند، نگهداشت تجهیزات شهری و برنامهریزی محلهمحور، موجب میشود خدمات شهری کارآمدتر، شفافتر و هماهنگتر با نیازهای واقعی شهروندان ارائه شود.
او تأکید کرد: تجربه عدالت و شفافیت در ارائه خدمات شهری، اعتماد عمومی را افزایش میدهد و همین اعتماد، زمینهساز مشارکت فعالتر شهروندان در امور محلهای و شهری میشود. در چنین فضایی، هنجارهای اجتماعی مثبت از جمله قانونمداری، احترام به حقوق دیگران و مشارکت داوطلبانه تقویت شده و شهروندان به بازیگران مؤثر ارتقای کیفیت زندگی شهری تبدیل میشوند.
مدیرکل درآمد شهرداری اصفهان با اشاره به تغییر ماهیت فرهنگ شهروندی در این رویکرد گفت: هوش مصنوعی میتواند فرهنگ شهروندی را از سطح انجام مسئولیتهای فردی به مشارکت واقعی در حکمرانی شهری ارتقا دهد؛ بهگونهای که شهروندان از طریق مشارکت در بهبود خدمات، نگهداری فضاهای عمومی و پیگیری پروژههای محلی، نقش مستقیمی در بهبود عملکرد شهر ایفا کنند.
آخوندی خاطرنشان کرد: این مشارکتها علاوه بر افزایش حس تعلق به شهر و ارتقای کیفیت زندگی، به مدیریت شهری کمک میکند تا منابع را هدفمندتر تخصیص دهد و تصمیمهای مالی و اجرایی پایدارتری اتخاذ کند. از این منظر، فرهنگ شهروندی صرفاً به رعایت قوانین محدود نمیشود، بلکه مشارکت فعال در بهبود عملکرد شهر را نیز شامل میشود.
او با اشاره به تغییر الگوی تعامل میان شهروندان و مدیریت شهری تصریح کرد: بهرهگیری از حسگرها، دوربینهای هوشمند و سامانههای پاسخگویی دیجیتال، مدل تازهای از ارتباط شهروند–مدیریت شهری ایجاد کرده است؛ مدلی که در آن، نظارت انسانی بیشتر به سطح راهبردی منتقل شده و تمرکز اصلی بر طراحی، اصلاح و تضمین عدالت در الگوریتمهاست، در حالی که شهروندان پیش از مداخله انسانی، رفتار خود را بر اساس بازخوردهای هوشمند تنظیم میکنند.
به گفته آخوندی، مدیریت صحیح این روند میتواند به کاهش تخلفات، افزایش مسئولیتپذیری اجتماعی و تقویت مشارکت عمومی منجر شود. همچنین تعامل مداوم شهروندان با سامانههای هوشمند، فرصت یادگیری جمعی و نهادینه شدن نگاه دادهمحور در جامعه شهری را فراهم میآورد.
مشاور شهردار اصفهان در حوزه اقتصادی و مشارکتهای مردمی با اشاره به شرایط این کلانشهر گفت: وجود زیرساختهای گسترده و حضور فعال شهروندان در سامانههای هوشمند، اصفهان را به بستری مناسب برای پیادهسازی حکمرانی هوشمند انسانمحور تبدیل کرده است. امکان تحلیل دادههای لحظهای و پایش مستمر خدمات شهری، این اطمینان را ایجاد میکند که تصمیمها بر اساس رفتار واقعی شهروندان اتخاذ شوند.
او همچنین بر ضرورت تدوین «منشور حقوق شهروندی در مواجهه با هوش مصنوعی» تأکید کرد و افزود: این منشور باید حقوق شهروندان در برابر تصمیمات الگوریتمی، شفافیت در جمعآوری و پردازش دادهها، دسترسی به اطلاعات عملکرد سامانهها و مسئولیتپذیری نهادهای شهری در قبال خطاهای ماشینی را بهصورت روشن تبیین کند؛ موضوعی که پایه اعتماد اجتماعی و مشروعیت حکمرانی شهری خواهد بود.
آخوندی در پایان تصریح کرد: توسعه سیستمهای هوشمند پیشبینانه و پاسخگو، میتواند اعتماد شهروندان به مدیریت شهری را افزایش دهد، رفتارهای قانونی و اجتماعی را تقویت کند و مشارکت مردم در تصمیمگیریهای محلی و شهری را ارتقا دهد. به گفته وی، اصفهان با برنامهریزی دقیق و پایبندی به اصول شفافیت، عدالت و پاسخگویی، این ظرفیت را دارد که به الگویی ملی در استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در حکمرانی شهری تبدیل شود؛ الگویی که همزمان فرهنگ مشارکت، اعتماد اجتماعی و کیفیت زندگی شهری را ارتقا میدهد.
